Kurtuluş Kılçer
Bugün sol siyasetin dayandığı üç temel nokta bellidir: Sermaye, emperyalizm ve gericilik karşıtlığı. Bunlardan herhangi birisinin geriye çekilmesi sol siyaset açısından mümkün değildir. Başka bir deyişle solculuk, güncel siyasal mücadelede bu karşıtlıklar üzerinden belirlenmek durumunda. Bu temel doğrular yerli yerine oturtulmadan, bırakınız devrimci siyaseti sol siyaset üretmek ya da solda durmak mümkün değildir.
Sol siyaset; ilkeleri, programı, talepleri, sloganlarıyla üretilir. Yani siyasetin bir içeriği bulunmaktadır. Ancak günümüzde kapitalizm, her alanda yaptığı gibi, siyasetin de içeriğini boşaltmıştır. İçeriksiz, ilkesiz, programsız, ideolojisiz, pragmatist bir siyaset tarzı “siyaset” zannedilmektedir. Daha doğrusu solda birçok örnekte görüleceği üzere seçim hesapları artık siyasetin yerini almıştır. Çok uzun zamandır “sandık aritmetiği ya da matematiği” “siyaset yapmak” diye yutturulmakta, solun ilkeleri ise ayaklar altına alınmaktadır.
Örneğin, gericilerin, NATO’cuların, patronların, “Yetmez Ama Evetçi”lerin aday olduğu partilerle ittifak yapılması ya da bu partilere oy çağrısı yapılması “siyaset yapmak” diye anlatılır ve bu sol değerlerin ayaklar altına alınmasının ya da görmezden gelinmesinin gerekçesi olarak sunulur. Söz konusu solculuk olunca kimse mangalda kül bırakmazken gerçekte ise solun bütün değerleriyle likidasyonuna yol açılmaktadır.
Örnekleri artırmak mümkün: Düzen partilerine doğrudan oy çağrısı yapıldı, bir düzen partisinin liderinin afişini yapmaya kadar iş götürüldü, faşist kökenli sağcı bir partinin büroları ziyaret edilebildi, “yetmez ama evetçi”lerle aynı parti çatısı altında seçimlere girilebildi. Ne için? Siyaset için!
Ne yazık ki sandık hesapları solun bütün değerlerini ayaklar altına almaya bugün de devam ediyor.
ŞEYH SAİD TARTIŞMASI ÜZERİNE
Şeyh Said üzerinden bir tartışma yürütülmek istenmektedir. AKP tarafından atanan devletin kayyum yönetimi, yerel seçim öncesi Şeyh Said ismini bir bulvara vererek bu tartışmayı yeniden gündeme getirmiştir. AKP, siyasal İslamcı bir parti olarak, 12 Eylül cuntasının “Türk-İslam Sentezi” siyasetinin bugün MHP ile ittifak halindeki İslamcı kanadını temsil etmektedir. Onların Cumhuriyet düşmanı ve şeriatçı Şeyh Said’i savunmasında bir anormallik yoktur. Kaldı ki AKP, 1923 Cumhuriyet’ini yıkarak yeni bir rejim inşa etmektedir. Cumhuriyet’in 100. yılında AKP tarafından atanan kayyumun ya da başka bir deyişle yeni rejimin böylesi bir karar vermesi, AKP’nin Cumhuriyet düşmanı karakterini de ortaya koymaktadır. Vurgulanması gereken asıl nokta ise artık Cumhuriyet düşmanı ve şeriatçı bir isme doğrudan devletin sahip çıkmasıdır.
“Türk-İslamcı rejim” bu adımdan önce de FETÖ’cülerin talimatıyla Hrant Dink’i katleden Ogün Samast’ı serbest bırakmıştır. Şeyh Said ve Ogün Samast iki simge
isimdir. Gericiliği ve faşizmi işaret eden bu iki isim, 12 Eylül askeri cuntasının resmî ideolojisi olarak öne sürülen Türk-İslam Sentezi siyasetinin tecelli etmesinden başka bir şey değildir.
Sivas Katliamı sanıklarının avukatları tarafından kurulan AKP’nin 1925 yılında Cumhuriyet’e karşı ayaklanmış bir ismi savunması, AKP’yi emperyalizme karşı milli bir
güç olarak görenlerin çelişkisini göstermesi bakımından da ayrıca vurgulanmalıdır.
Hem Cumhuriyetçi olup hem de “Şeyh Saidçi AKP’yi” milli güç olarak görmek ne kadar tutarsızsa, AKP’yi devlet partisi olarak görüp AKP’nin Şeyh Said açılımını AKP’den daha çok sahiplenmek de bir başka tutarsızlıktır.
Aslında Şeyh Said “açılımını” ilk yapan HDP olmuştur. Diyarbakır Dağ Kapı Meydanı’na yıllar önce Şeyh Said ismini ilk veren HDP’dir. AKP’nin ve Hüda-Par’ın benzer bir siyaset yürütmesi ise bir kez daha sağ ve sol çizgi nereden çiziliyor sorusunu herkese daha fazla sordurtmaktadır.
Özellikle Suriye’de ve genelde Ortadoğu’da başta IŞİD olmak üzere “cihatçı teröre karşı seküler bir güç olarak Kürt siyasetinin öne çıktığı” üzerinden politik bir söylem geliştirenlerin, bugün şeriatçı Şeyh Said’den ‘milli kahraman’ miti oluşturmaya çalışmasının çelişkili bir durum olduğunu ifade etmek zorundayız. Hem Kürt illerinde Hizbul-kontraya karşı mücadele verip hem de Hüda-Par’in ideolojik simgesini sahiplenmek ise işin bir başka boyutudur. Hem AKP’yi faşist-gerici bir parti olarak görüp hem de AKP tarafından atılan bir adımı kraldan çok kralcı bir biçimde sahiplenmek de tutarsızlığın bir diğer yanıdır. “Devlet tarafından asılan Şeyh Said’in devlet tarafından anılmasını” ikiyüzlülükle suçlayıp, “Şeyh Said bizimdir” kampanyası yürütmek, Kürt siyasetinin alanını değil Diyarbakır’da Hüda-Par’ın ve AKP’nin alanını genişletir. Bu durumun mantıki sonucu ise, ‘Kürt sorununda çözüm siyasal İslam’da” demektir ki bu görüşün siyasal temsilcileri mevcuttur ve bellidir.
Ne yazık ki sağcılaşma uzun bir süredir Kürt siyasetinin girdiği yoldur.
Ağaların ve şeyhlerin/şıhların egemen olduğu feodal kalıntıların hüküm sürdüğü Kürt illerinde Kürt kadınının özgürleşmesini Kürt siyaseti ile özdeşleştirenlerin irticacılığı ve tarikatçılığı tartışılamayacak bir ismi bayrak yapması, normal ve kabul edilebilir bir durum olarak nasıl görülebilir?
Sivas Katliamı’nı unutmayacağız. Ancak Sivas’ta ateşi yakanların köklerini sahiplenmeyi, Sivas Katliamı’nın avukatlığını yapanlarla Şeyh Said isminde ortaklaşmayı nasıl içimize sindirebileceğiz? 1993’te Sivas’ta yakanlar, 1925’te Şeyh Saidlerdi!
İsrail’in işgal ve savaş siyaseti gündeminde “Cihatçı Hamas’a mı destek vereceğiz” diye ikircikli kalan laiklik duyarlılığı taşıyanların “büyük değişim ve solculukla” göklere çıkarmaya çalıştığı Özgür Özel’in Şeyh Said gündeminde net bir şey söyleyememesine ne demeli? Dedik ya sandık siyaseti başka, ilkeler ve tutarlılık başka… Hesaplar başka, solculuk başka imiş…
Düzen siyaseti, sağa yatmış bir eğik düzlem misali, üzerindeki bütün siyasi özneleri de sağa kaydırmaktadır.
AKP-MHP eliyle kurulan Türk-İslamcı rejime Kürt-İslamcı kimliği ile eklenen Hüda-Par’ın peşinden ne yazık ki HDP – Dem Parti de gitmeye çalışmaktadır. Buradan Türk ve Kürt emekçilerin kardeşliği çıkmaz, 21 yıldır AKP eliyle dönüştürülen yeni rejime uyum çıkar. Böylece HDP’nin, laiklik mücadelesini -tıpkı emperyalizm karşıtlığı gibi- merkezine koymadığı bir kez daha görülmüştür. Bununla birlikte doğrudan Şeyh Saidçi bir çizgiyi savunan HDP – DEM Parti ile ortaklık kurmak isteyen CHP ve TİP’in de laikliği ne kadar ciddiye aldığı bu süreçte net olarak ortaya çıkmıştır.
Siyasetini, sağa yatmış düzen siyaseti düzleminde sürdüren HDP’ye, CHP ve TİP de eklenmektedir.
Bununla birlikte Osmanlı yerine sabah akşam İttihatçılığı hedef göstererek komünistleri İttihatçı zihniyetle eşleştirmeye kalkan bazı Kürt solcularına, Abdülhamit ve İttihatçılarla birlikte hareket eden Kürtleri hatırlatmak herkes açısından zül sayılmalı. Siyasette cahillik olur ama komünist iseniz tarih cahili olamazsanız. Irak’ta Amerikan işgaline evet diyen Irak Komünist Partisi’nin tarihsel işbirlikçiliği ile komünistlik nasıl yan yana gelmezse, Şeyh Saidçi bir komünist partisi de olmaz.
Söylenmesi gereken bir şey daha vardır. O da Kürdün devrimcisi, komünisti, solcusu, sosyalisti, Marksist’i, laiki, cumhuriyetçisi vardır ve Kürt emekçileri ile ilericileri gerici Şeyh Saidler gibi şeyhlere, şıhlara, ağalara ve patronlara mahkûm değildir!
TÜRKİYE’DE SİYASETİN EKSENİ SAĞA KAYMIŞTIR
Ne yazık ki Türkiye’de siyaset sağa yatmıştır ya da siyasetin ekseni sağa kaymıştır. Böylesi bir zeminde siyaset tutarsızlık, çelişki ve pragmatizm üzerine kurulmuştur. Çıkar neredeyse siyasetin çubuğu oraya bükülmektedir. Doğrultu, tutarlılık, program, ideoloji yani sağlam duruş söz konusu değildir. Ancak çıkartılması gereken özet şudur: Görüntüde sol, özü ise sağcılıktan müteşekkil bir düzen muhalefeti ile karşı karşıyayız.
Şeyh Said tartışması bir turnusol kağıdıdır. Kimin solda kimin sağda durduğunu, kimin laikliği savunduğunu ve kimin laikliği ciddiye alıp almadığını göstermiştir. Bütün bunlarla birlikte en önemli nokta olarak yazının sonunda şunu belirtmek zorundayız: AKP eliyle 21 yıldır ülkemizde bir karşı-devrim süreci yaşanmış ve bir istibdat rejimi inşa edilmiştir. Sermayenin gerici diktatörlüğü anlamına gelen AKP’ye ülkenin ilerici birikiminin göstermiş olduğu tepki, “en başta” onun gerici karakterine duyulan tepkidir. Kaldı ki ılımlı İslam adıyla bütün Ortadoğu’da önü açılan siyasal İslamcılığın yükselişinin ülkemizdeki örneği AKP’dir. Siyasal İslamcı bir kimliğe sahip olan, hele hele Nakşi köklerden ve İhvancı ekolden gelen AKP’ye karşı mücadele verilirken bu ülkede “Şeyh Said siyaseti”nin yeri yoktur.
Ama laikliğin yeri vardır!
Bununla birlikte solculuğun bize göre alamet-i farikası laikliktir. Laiklik bizim kırmızı çizgimizdir. Laiklikle arasına mesafe koyanlarla ve Şeyh Said’le arasına mesafe koymayanlarla bizim aramızda büyük bir mesafe vardır.
* Bu yazı 20.12.2023 tarihinde Yurtsever.org.tr haber portalında yayınlanmıştır.
