Kilisenin Devletten ve Okulların Kiliseden Ayrılması Hakkında Halk Komiserleri Konseyi (Sovnarkom) Kararnamesi

Sayı 34 (Mart-Nisan 2026) Tarihi Metinler

Çeviren: Afşin Burak Umar

[Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti Halk Komiserleri Konseyi’nde bu kararnamenin çıkarılması konusu ilk olarak 24 (11) Aralık 1917’de gündeme getirilmiş ve kararname taslağını hazırlamak üzere Pēteris Stučka, Anatoliy Lunaçarskiy, Pyotr Krasikov, Mihail Reisner ile Mihail Galkin’in yer aldıkları özel bir komisyon oluşturulmuştur. Komisyon tarafından hazırlanan taslak metinde bilahare Lenin tarafından bir dizi değişiklik ve ekleme yapılmıştır. Komisyon tarafından hazırlanan metnin 1 inci maddesi “Din, her Rusya Cumhuriyeti yurttaşının şahsî meselesidir.” şeklindeyken, Lenin tarafından aşağıdaki haliyle değiştirilmiş, 3’üncü maddedeki not ve 13’üncü maddenin ikinci paragrafı da Lenin tarafından ilave edilmiştir. Kararname Halk Komiserleri Konseyi tarafından 20 Ocak (eski Rus takvimine göre 2 Şubat) 1918 tarihinde kabul edilmiş ve üç gün sonra yayınlanarak yürürlüğe girmiştir].

1. Kilise devletten ayrılmıştır.
2. Cumhuriyet sınırları içerisinde, vicdan özgürlüğünü engelleyecek ya da sınırlandıracak yahut yurttaşların dinsel aidiyetlerine dayalı olarak herhangi bir menfaat ya da ayrıcalık tesis edecek yerel kanunların veya düzenlemelerin çıkarılması yasaktır.
3. Her yurttaş istediği dinî inanca sahip olma veya hiçbir dinî inanca sahip olmama hakkına sahiptir. Yurttaşları herhangi bir dinî inanca mensup olmalarına veya hiçbir dinî inanca sahip olmamalarına istinaden bir haktan mahrum bırakan bütün düzenlemeler ilga edilmiştir.
Not: Yurttaşların bir dine mensubiyetlerine veya herhangi bir dine mensup olmadıklarına işaret eden her türlü atıf, tüm resmi işlemlerden kaldırılmıştır.
4. Devlet kurumlarının ve diğer kamu hukuku kuruluşlarının faaliyetleri herhangi bir dinî ayin veya merasim eşliğinde gerçekleştirilemez.
5. Dinî ibadetlerin özgürce yerine getirilmesi, kamu düzenini bozmadığı ve Sovyet Cumhuriyeti yurttaşlarının haklarını ihlâl etmediği sürece güvence altındadır.
Yerel makamlar, bu gibi hallerde kamu düzenini ve asayişi sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alma yetkisine sahiptir.
6. Hiç kimse dinî inançlarını gerekçe göstererek yurttaşlık görevlerini yerine getirmekten kaçınamaz. Bir yurttaşlık görevinin yerine bir diğerinin ikame edilmesi kaydıyla, her bir somut olay özelinde halk mahkemesi kararıyla bu hükme istisna tanınabilir.
7. Dinî ant ve yeminler kaldırılmıştır.
Gerekli durumlarda sadece resmî şekilde yemin eda olunur.
8. Medenî hâle ilişkin kayıtlar münhasıran mülkî makamlar tarafından tutulur: Nikâh ve Doğum Kayıt Daireleri.
9. Okullar kiliseden ayrılmıştır.
Devlet okulları ile kamu eğitim kurumlarının, ayrıca genel eğitim konularının öğretildiği özel eğitim kurumlarının hiçbirinde dinî inanç öğretimi yapılmasına izin verilmez.
Yurttaşlar şahsî olarak din öğretebilir ve din eğitimi alabilirler.
10. Tüm kiliseler ve dinî topluluklar, özel dernek ve kişi birlikleriyle aynı hükümlere tabidirler ve devletten yahut yerel özerk ve kendi kendini yöneten kurumlardan herhangi bir menfaat veya sübvansiyon temin edemezler.
11. Kiliseler ve dinî topluluklar adına zorunlu ücret ve aidat tahsilatı ile bunlar tarafından kendi mensuplarına karşı zorlayıcı veya cezalandırıcı tedbirler alınması yasaktır.
12. Hiçbir kilise veya dinî topluluk mülk sahibi olma hakkına sahip değildir.
Bunların tüzel kişiliği yoktur.
13. Rusya’da mevcut kiliselere ve dinî topluluklara ait tüm mallar kamu malı ilan edilmiştir.

Dinî hizmetler için özel olarak tahsis olunmuş binalar ve eşyalar, yerel veya merkezi hükümet makamları tarafından çıkarılacak özel düzenlemeler uyarınca, ilgili dinî toplulukların ücretsiz kullanımına sunulur.

İmzalar:
Ulyanov (Lenin)
Halk Komiserleri Konseyi Başkanı
Podvoyskiy, Algasov, Trutovskiy, Şlihter, Proşyan, Menjinskiy, Şliyapnikov, Petrovskiy,
Halk Komiserleri
Bonç-Bruyeviç
Halk Komiserleri Konseyi İşleri Müdürü

 

 

Related Posts